Makro inceleme (makro test), bir parçadan veya numuneden kesilen metal kesitlerinin, genellikle dağlandıktan sonra çıplak gözle veya düşük büyütmede incelenmesidir. Kaynaklı birleştirmelerde nüfuziyet derinliğini, ergime bölgesini, paso düzenini ve iç kusurları tek bir kesitte görmeyi sağlar. FKT NDT, kaynaklı birleştirmeler ve metalik ürünler için makro inceleme hizmeti sunar.
Makro İnceleme Neyi Gösterir?
Kaynaklı birleştirmelerde makro inceleme ile şu özellikler değerlendirilir:
- Nüfuziyet derinliği ve kök erimesi
- Ergime (füzyon) bölgesi ve kaynak metalinin sınırları
- Pasoların sayısı, boyutu ve düzeni
- Isıdan etkilenen bölgenin (ITAB) boyutu
- Köşe kaynaklarında bacak boyu ve boğaz kalınlığı
- Kaynak kusurlarının türü ve yoğunluğu: gözenek, cüruf, ergime eksikliği, çatlak vb.
Makro inceleme kaynak dışındaki metalik ürünlerde de kullanılır. Örneğin dövme ürünlerde akış çizgileri ve katlanmalar, dökme ürünlerde katılaşma yapısı ile gaz ve çekinti boşlukları, yüzeyi sertleştirilmiş parçalarda sertleşmiş tabakanın derinliği ve homojenliği, büyük kalıntıların boyutu ve dağılımı bu yöntemle incelenebilir.
Nerelerde Kullanılır?
- Kaynak prosedür onayı (WPQR): Kaynak prosedür testlerinde makro inceleme genellikle istenen testlerdendir.
- Kaynakçı nitelendirme: Özellikle köşe kaynağı sınavlarında, kırma testine alternatif olarak kullanılabilir.
- Üretim kontrolü: Robotik veya seri kaynak üretiminde nüfuziyetin ve kaynak boyutunun düzenli kontrolü.
- Hasar analizi: Hasarlı parçada kusurun yerinin ve yayılımının belirlenmesi.
Makro numunesi aynı zamanda sertlik testi için de kullanılır. Kaynak yüzeyindeki kusurlar ise görsel muayene ve sıvı penetrant muayenesi ile kontrol edilir.
Uygulanan Standartlar
Makro inceleme yaygın olarak şu standartlara göre uygulanır:
- ISO 17639: Metalik malzemelerde kaynaklar üzerinde tahribatlı deneyler – Kaynakların makroskobik ve mikroskobik muayenesi
- ISO 15614-1 ve ISO 9606-1: Kaynak prosedürü ve kaynakçı nitelendirmede makro incelemenin uygulanması
- ISO 5817: Kabul kriterlerinde referans alınan kusur kalite seviyeleri
- ASTM E340: Metal ve alaşımların makro dağlanması
Test Nasıl Yapılır?
- Kesme: Numune, kaynak eksenine dik olarak, ilgili standartta belirtilen konumdan kesilir.
- Yüzey hazırlama: Kesit yüzeyi taşlanır ve gerektiğinde zımparalanarak düzgün hale getirilir.
- Dağlama: Yüzey, malzemeye uygun bir dağlama çözeltisi ile dağlanır. Böylece kaynak metali, ITAB ve ana malzeme birbirinden ayırt edilebilir hale gelir.
- İnceleme: Kesit, çıplak gözle veya düşük büyütmede incelenir. Nüfuziyet, kaynak boyutları ve kusurlar ölçülür.
- Raporlama: Rapor; numune kimliği, dağlama yöntemi, ölçülen boyutlar, görülen kusurlar ve kabul kriterlerine göre sonucu içerir. Kesitin fotoğrafı genellikle rapora eklenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Makro ve mikro inceleme arasındaki fark nedir?
Makro inceleme çıplak gözle veya düşük büyütmede yapılır ve kaynağın genel geometrisini ve kusurlarını gösterir. Mikro inceleme ise mikroskopta yüksek büyütmede yapılır ve tane yapısı gibi mikroyapısal özellikleri gösterir.
Makro dağlama neden yapılır?
Dağlanmamış bir kesitte kaynak metali ile ana malzeme birbirinden ayırt edilemez. Dağlama, bölgeler arasındaki yapı farkını görünür hale getirir.
Makro test kaç numune ile yapılır?
Numune sayısı uygulanan standarda göre değişir. Kaynak prosedür onayında genellikle en az bir makro numune istenir.
Makro inceleme radyografinin yerine kullanılabilir mi?
Hayır. Makro inceleme yalnızca kesilen kesiti gösterir. Kaynağın tamamındaki iç kusurlar için radyografik muayene gibi tahribatsız yöntemler kullanılır.
Makro inceleme için kaynak tipi ve standart bilgileriyle bizimle iletişime geçin; size uygun bir teklif hazırlayalım.