Kırma testi, kaynaklı birleştirmelerden çıkarılan test numunelerinin kaynak metalinden kırılması ve kırılma yüzeylerinin incelenmesi esasına dayanan tahribatlı bir kaynak muayenesidir. Test, kırılma yüzeyindeki iç kusurların türü, boyutu ve dağılımı hakkında doğrudan bilgi verir. FKT NDT, özellikle köşe kaynakları ve alın kaynakları için kırma testi hizmeti sunar.
Kırma Testi Ne İşe Yarar?
Kaynak dışarıdan kusursuz görünse bile, kökte veya kaynak metalinin içinde kusurlar bulunabilir. Kırma testi kaynağı açarak bu kusurları görünür hale getirir. Kırılma yüzeyinde incelenen başlıca kusurlar şunlardır:
- Gözenekler
- Çatlaklar
- Ergime (yapışma) eksiklikleri
- Nüfuziyet eksiklikleri
- Katı kalıntılar (cüruf vb.)
Köşe kaynaklarında test ayrıca kök nüfuziyetinin yeterli olup olmadığını ve kaynak boyutunu (boğaz kalınlığını) değerlendirmeye yardımcı olur.
Nerelerde Kullanılır?
- Kaynakçı nitelendirme: Köşe kaynağı sınavlarında yaygın olarak uygulanır. Alın kaynaklarında da bazı durumlarda kullanılabilir.
- Kaynak prosedürünün doğrulanması: Yeni bir prosedür veya parametre değişikliği sonrasında kaynak iç kalitesinin kontrolü.
- Üretim kontrolü: Seri üretimde örnek parçalar üzerinden kaynak kalitesinin izlenmesi.
Kırma testi genellikle görsel muayene ve makro inceleme ile birlikte değerlendirilir. Alın kaynaklarında kaynak bölgesine çentik açılarak yapılan uygulama için çentikli kırma testi sayfamıza bakabilirsiniz.
Uygulanan Standartlar
Kırma testi yaygın olarak şu standartlara göre uygulanır:
- ISO 9017: Metalik malzemelerde kaynaklar üzerinde tahribatlı deneyler – Kırma deneyi
- ISO 9606-1: Kaynakçı nitelendirme – Ergitme kaynağı – Çelikler (test parçaları ve kabul kriterleri)
- ISO 5817: Çeliklerde ergitme kaynaklı birleştirmeler için kusur kalite seviyeleri (kabul kriterlerinde referans)
Test Nasıl Yapılır?
- Numune hazırlama: Köşe kaynaklı test parçası, ilgili standartta belirtildiği şekilde bir veya birden fazla parçaya kesilir. Alın kaynaklarında, kırılmanın kaynak metalinde gerçekleşmesi için gerektiğinde çentik açılır.
- Kırma: Köşe kaynaklı numunede dikey levha, kaynak kökü açılacak yönde yüklenerek kaynak kırılana kadar bükülür. Yük; pres, çekiç darbesi veya uygun bir düzenekle uygulanır.
- İnceleme: Kırılma yüzeyleri gözle ve gerektiğinde büyüteçle incelenir. Kusurların türü, boyutu ve konumu kaydedilir.
- Değerlendirme: Bulgular, uygulanan standardın kabul kriterleriyle karşılaştırılır.
- Raporlama: Rapor; numune kimliği, kaynak tipi, kırılma yüzeyinde görülen kusurlar ve sonucu içerir. İstenirse kırılma yüzeyinin fotoğrafları eklenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Köşe kaynağı kırma testi nasıl yapılır?
T birleştirme şeklindeki numunede dikey levhaya, kaynak kökü açılacak yönde kuvvet uygulanır ve kaynak kırılana kadar yük artırılır. Ardından kırılma yüzeyi kök nüfuziyeti ve iç kusurlar açısından incelenir.
Kırma testi ile çentikli kırma testi arasındaki fark nedir?
İkisi de kaynağı kırarak iç kusurları inceler. Çentikli kırma testinde numuneye önceden çentik açılır ve test çoğunlukla alın kaynaklarında uygulanır. Kırma testi ise özellikle köşe kaynaklarında çentiksiz numunelerle de yapılabilir.
Kırma testi tahribatsız muayenenin yerine geçer mi?
Kırma testi yalnızca numunenin alındığı bölgeyi temsil eder ve parçayı tahrip eder. Üretim kaynaklarının tamamının kontrolü için tahribatsız muayene yöntemleri kullanılır.
Kabul kriterleri neye göre belirlenir?
Kabul kriterleri uygulanan nitelendirme standardına göre belirlenir. ISO 9606-1, kırma testi değerlendirmesinde ISO 5817 kalite seviyelerine atıfta bulunur.
Kırma testi için kaynak tipi ve uygulanacak standart bilgileriyle bizimle iletişime geçin; size uygun bir teklif hazırlayalım.