Görsel muayene (VT – Visual Testing), bir parçanın veya kaynak dikişinin yüzeyinin göz ve basit yardımcı araçlarla sistematik olarak incelenmesidir. Tahribatsız muayene yöntemleri arasında en temel ve en ekonomik olanıdır; diğer yöntemlerden önce mutlaka uygulanır. FKT NDT olarak kaynaklı imalatlar, döküm ve dövme parçalar ile işletmedeki ekipmanlar için görsel muayene hizmeti veriyoruz.

Nerelerde Kullanılır?

Kaynak dikişleri: imalat sırasında, kaynak sonrası ve onarım sonrası kontrol
Çelik konstrüksiyonlar, köprüler ve tersane yapıları
Basınçlı kaplar, kazanlar, tanklar ve boru hatları
Döküm ve dövme parçalarda yüzey kontrolü
İşletmedeki ekipmanlarda korozyon, aşınma, deformasyon ve hasar tespiti

Muayene doğrudan (göz ile, yakın mesafeden) veya dolaylı (boroskop, video kamera, ayna gibi araçlarla) yapılabilir. Kaynak ölçü mastarları, büyüteç, cetvel ve uygun aydınlatma en sık kullanılan yardımcı ekipmanlardır.

Hangi Hataları Tespit Eder?

Görsel muayene, yüzeyde görülebilen süreksizlikleri ve geometrik kusurları ortaya çıkarır:

Yüzey çatlakları ve kraterler
Yüzey gözenekleri ve cüruf kalıntıları
Yanma oluğu (undercut), taşma ve aşırı kaynak yüksekliği
Eksik dolgu, kök tarafında yetersiz nüfuziyet (kök erişilebilirse)
Köşe kaynağı boyutu, kenar kaçıklığı ve açısal çarpılma gibi ölçü hataları
Sıçrantı, ark izi ve mekanik hasarlar

Yöntemin sınırı açıktır: yalnızca yüzeyde görülebilen kusurları gösterir. İç hatalar için ultrasonik muayene veya radyografik muayene, göz ile seçilemeyecek kadar ince yüzey çatlakları için sıvı penetrant muayenesi ya da manyetik parçacık muayenesi gerekir.

Standartlar

Görsel muayene genellikle aşağıdaki standartlara göre uygulanır:

EN ISO 17637 – Ergitme kaynaklı birleştirmelerin görsel muayenesi
EN 13018 – Görsel muayene, genel prensipler
EN ISO 5817 – Çeliklerde ergitme kaynağı kusurları için kalite seviyeleri (kabul kriteri olarak)
ASME Section V, Article 9 – Görsel muayene
ISO 9712 – Tahribatsız muayene personelinin sertifikalandırılması

Kabul kriterleri ürün standardına, proje şartnamesine veya müşterinin kalite planına göre belirlenir.

Muayene Nasıl Yapılır?

Hazırlık: Muayene edilecek yüzey cüruf, sıçrantı, yağ ve kirden arındırılır. Yeterli aydınlatma ve uygun bakış açısı sağlanır.
İnceleme: Kaynak dikişi ve ısıdan etkilenen bölge, standartta tanımlanan aydınlatma ve bakış koşullarında incelenir; gerekli ölçümler mastarlarla alınır.
Değerlendirme: Tespit edilen kusurlar ilgili kalite seviyesine veya kabul kriterine göre değerlendirilir.
Raporlama: Raporda muayene edilen parça ve kaynak numaraları, uygulanan standart ve kabul kriteri, kullanılan ekipman, bulgular ve sonuç (kabul/ret) yer alır.

Avantajları

Hızlı ve düşük maliyetlidir
Basit ekipmanla sahada kolayca uygulanır
Hatalar üretim sırasında erken yakalanarak onarım maliyeti düşürülür
Diğer tahribatsız muayene yöntemleri için ön koşuldur

Dezavantajları

Yalnızca yüzeyde görülebilen kusurları tespit eder
Sonuç, muayene personelinin deneyimine ve aydınlatma koşullarına bağlıdır
Çok ince çatlaklar gözden kaçabilir

Sıkça Sorulan Sorular

Görsel muayene neden ilk yapılan yöntemdir?

Çünkü belirgin yüzey kusurlarını en hızlı ve en ucuz şekilde ortaya çıkarır. Görsel muayeneden geçmeyen bir kaynağa diğer yöntemleri uygulamak çoğu zaman gereksizdir.

Görsel muayene için hangi ekipmanlar kullanılır?

Kaynak ölçü mastarları, cetvel, büyüteç, ayna, el feneri ve erişilemeyen bölgeler için boroskop veya video kamera kullanılır.

Görsel muayene tek başına yeterli midir?

Kabul edilebilirliğe şartname karar verir. Kritik kaynaklarda görsel muayene genellikle penetrant, manyetik parçacık, ultrasonik veya radyografik muayene ile birlikte istenir.