Manyetik parçacık muayenesi (MT veya MPI), ferromanyetik malzemelerde yüzeydeki ve yüzeye yakın süreksizlikleri bulmak için kullanılan, hem sahada hem fabrikada uygulanabilen çok yönlü bir tahribatsız muayene yöntemidir. Parça bir mıknatıs veya özel mıknatıslama ekipmanıyla mıknatıslanır. Malzemede bir süreksizlik varsa manyetik alan bu noktada bozulur ve yüzeyde bir kaçak akı alanı oluşur. Yüzeye uygulanan ince demir parçacıkları bu alana çekilerek doğrudan hatanın üzerinde bir indikasyon oluşturur. FKT NDT, manyetik parçacık muayenesini yerinde uygulamaktadır.

Nerelerde Kullanılır?

Karbon ve düşük alaşımlı çeliklerde kaynak dikişleri ve ısıdan etkilenen bölge
Çelik konstrüksiyonlar, köprüler, tersane ve demiryolu uygulamaları
Basınçlı kaplar, kazanlar ve boru hatlarında imalat ve periyodik kontroller
Döküm ve dövme parçalar, miller, dişliler, kaldırma ekipmanları
İşletmedeki ekipmanlarda yorulma çatlaklarının takibi

Yöntem yalnızca ferromanyetik malzemelere uygulanabilir. Östenitik paslanmaz çelik, alüminyum ve bakır alaşımlarında bunun yerine sıvı penetrant muayenesi kullanılır.

Hangi Hataları Tespit Eder?

Yüzey çatlakları (kaynak, taşlama, ısıl işlem ve yorulma çatlakları)
Yüzeye yakın çatlak ve kalıntılar
Yüzeye açılan ergime noksanlığı ve soğuk bindirme
Dövme parçalarda katmer ve dikişler

Bir süreksizlik en iyi, manyetik alana dik konumda olduğunda görünür. Bu nedenle her bölge genellikle birbirine dik iki yönde mıknatıslanarak muayene edilir. Yöntemin tespit derinliği sınırlıdır; derindeki iç hatalar için ultrasonik muayene gerekir.

Mıknatıslama Teknikleri

Manyetik alan çeşitli yollarla oluşturulabilir: kalıcı mıknatıs veya elektromıknatıslı boyunduruk (yoke) kullanmak, akımı doğrudan parçadan geçirmek ya da akımı parçayı saran bir bobinden veya parçanın içinden geçen merkezi bir iletkenden geçirmek. Parçada iki tür alan oluşturulabilir:

Boyuna alan: Parçanın uzun eksenine paralel uzanır; bobin veya boyunduruk ile oluşturulur.
Dairesel alan: Parçanın çevresi boyunca uzanır; akımın parçadan veya merkezi iletkenden geçirilmesiyle oluşturulur.

Parçacıklar kuru toz veya sıvı içinde süspansiyon olarak uygulanabilir; görünür (renkli) ya da UV-A ışığı altında değerlendirilen floresan tipte olabilir. Renkli parçacıklarla kontrastı artırmak için yüzeye önce ince bir beyaz kontrast boya uygulanır.

Standartlar

Manyetik parçacık muayenesi genellikle şu standartlara göre uygulanır:

EN ISO 9934-1 – Manyetik parçacık muayenesi, genel prensipler
EN ISO 17638 – Kaynakların manyetik parçacık muayenesi
EN ISO 23278 – Kaynakların manyetik parçacık muayenesi, kabul seviyeleri
ASME Section V, Article 7 – Manyetik parçacık muayenesi
ISO 9712 – Personel sertifikasyonu

Muayene Nasıl Yapılır?

Hazırlık: Yüzey temiz ve kuru olmalıdır. Yağ, gres ve gevşek tufal parçacıkların hareketini engeller ve sonucu etkiler.
Mıknatıslama ve parçacık uygulama: Parça mıknatıslanırken parçacıklar uygulanır; her bölge iki dik yönde kontrol edilir.
Değerlendirme: İndikasyonlar uygun aydınlatma altında incelenir ve kabul kriterine göre değerlendirilir.
Raporlama ve son işlemler: Raporda parça bilgisi, mıknatıslama tekniği, parçacık türü, standart, bulgular ve sonuç yer alır. Gerekirse parça demanyetize edilir ve temizlenir.

Avantajları

Hem yüzey hem de yüzeye yakın indikasyonlar tespit edilebilir
Düzensiz şekilli parçalar kolaylıkla incelenebilir
Yüzey hazırlığı, penetrant muayenesi gibi bazı yöntemler kadar kritik değildir
Hızlıdır ve indikasyonlar doğrudan parça yüzeyinde görülür
Diğer birçok tahribatsız muayene yöntemine göre maliyeti belirgin şekilde düşüktür
Özellikle akülü ekipmanlarla son derece taşınabilirdir

Sıkça Sorulan Sorular